Ana Sayfa Genel KOYUN VE KEÇİLERDE SUNİ TOHUMLAMA

KOYUN VE KEÇİLERDE SUNİ TOHUMLAMA

1401
0
Paylaş

Genetik ilerlemenin en hızlı şekilde sağlanması için vazgeçilmez olan suni tohumlama, sığırlarda uygulanan suni tohuma kadar başarılı ve yaygınlaşmamış olmasına rağmen bu gün birçok ülkede ve ülkemizde de  koyun ve keçilerde, uygulamadaki teknik ve teknolojilerin gelişmesiyle berber yaygınlaşmaya devam etmektedir.

Koyun ve keçilerin suni tohumlamasındaki amaçta; sığırlarda olduğu gibi en iyi ve yüksek verimli genetik kapasiteye sahip erkeklerin genin popülasyonlarda kullanımını artırmaktır. Koç ve teke spermalarının dondurulması konusunda ve yeni suni tohumla yöntemlerindeki gelişmeler döl tutma oranlarını olumlu yönde etkilemektedir. Koyun ve keçilerin suni tohumlamasındaki başarılı denemeleri ilk olarak 1912 yılında Rus E. İvanov yapmış olup ülkemizde de 1925 yılında Rus bilim adamı Mihailov’un Karacabey Harasında Türk Veteriner Hekimlere yöntemin uygulamasını göstermesiyle suni tuhumlama faaliyetleri başlamıştır. 1950 yıllarda tekstil sanayinin artan yapağı ihtiyacını karşılamak için ülkemizdeki koyunları merinoslaştırma çabaları çerçevesinde merinos koçlardan alınan spermalarla uzun yıllar yaygınlaşarak suni tohumlama çalışmaları devam etmiştir. Yün ve yapağıya alternatif ucuz yan sanayi ürünlerinin artmasına bağlı olarak 1980 li yıllarda suni tohumlama çalışmaları durma noktasına gelmiştir.

Koyun ve keçilerde  suni tohumlama uygulamalarında döl tutma ve gebelik oranlarında %25 ila %85 arası  başarı sağlanmaktadır. Bunu etkileyen faktörler arasında suni tohumlamanın uygulama yöntemi, Suni tohumlama uygulanacak koyun ve keçilerin ırkı,yaşı, sağlık durumu, vücut kondisyonu, tohumlamanın uygulandığı mevsim, tohumlama öncesi uygulanan senkronizasyon yöntemleri, sperması kullanılacak koç ve tekenin fertilite yeteneği, donmuş sperma kullanılacaksa motilitesi, spermanın dozu gibi faktörler sayılabilir.

Uygulama teknikleri arasında  vaginal, transvaginal, intasevikal, transservikal uygulamalarına kıyasla, 1982 yılında Avustralyalı araştırıcılar  tarafından geliştirilen  ve ülkemizdede uzun süredir uygulanan laparoskopik teknikle yapılan intrautein suni tohumlama yöntemi döl tutma ve gebelik oranları açısından önemli fark yaratmaktadır. Genetik ilerleme açısından ‘olmazsa olmaz’ kabul edilen suni tohumlama koyun ve keçilerde sığırlardan faklı olarak sürünün tamamı değilde;  küçükbaş sürüsünün en verimli ,yaşı, sağlık durumu, kondisyonu  ve sakin mizaçlı olanlarından sürü büyüklüğüne göre %10-20 lik birkısmı seçilerek uygulanmalı ve tohumlama sonucu doğan erkeler damızlık olarak kullanılmalıdır. Küçükbaşların sığırladan diğer birfarkı olarak mevsimsel kızgınlık göstermeleri sebebiyle, bu hayvanların suni tohumla uygulamaları, yüksek oran elde etmek için mutlaka kızgınlık mevsiminde yapılmalıdır. Mevsim dışı çalışmalar gebelik oranlarını olumsuz olarak etkilemektedir

Osman Cengiz                       Dr.Yalçın Yaman

Veteriner Hekim                     Veteriner Hekim

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here