Ana Sayfa Hastalıklar Kuduz

Kuduz

30
0
Paylaş
fare Kuduz

 Hastalık Etkeni, dayanaklılığı ve inkubasyon süresi ?

 

Kuduz, Rabies virusu Rhabdoviridae ailesinde yer alan Lyssavirus’dur. Kuduz virusu, rahbdovirusların  genel özelliklerini taşır.

Virüs 56ºC‘de 4-5 saatte, 70ºC‘de birkaç dakikada aktivitesini kaybeder, 37ºC‘de 5. Günden itibaren enfeksiyözite tespit edilmez. Toprak yüzeyinde 0-8ºC‘de 2 ay, kuru toprakta yaklaşık 1 m. derinlikte 5 hafta kadar enfeksiyözitesini kaybetmez. Kuduz virusunun organizmaya girdikten hastalık belirtilerinin ortaya çıkmasına kadar geçen süre 7 gün ile 1 yıl arasında değişebilir. İnkubasyon süresi vücuda giren virus miktarı ve virusun vücuda girdiği yerin (ısırılan-tırmalanan yer) beyine uzaklığına göre değişir. Merkezi sinir sistemine ne kadar yakın ve sinir hücrelerinin bol olduğu yer olursa, inkubasyon süresi o derece kısa olmaktadır.

Hastalığın Semptomları Nelerdir?

Kuduzda en tipik bozukluklar köpekte görülür. Köpeklerde infeksiyon üç aşamada ortaya çıkar. Bunlar 1-prodromal=sessiz dönem 2-saldırganlık dönemi 3-paraliz dönemidir.

Prodromal dönemde, köpeğin davranışları değişir, davranışlar normalden ayrılır. Davranış değişikliği dikkatten kaçacak kadar hafif veya belirgin olabilir. Hayvanda korkma, huzursuzluk, yabancı gibi davranma dikkati çeker. Yiyecek dışındaki maddeleri de yemeye kalkar, yutkunma zorluğu başlar. Bazen salya görülebilir. Prodramal dönem 1-3 gün devam eder. Saldırganlık döneminde, infekte köpekte huzursuzluk artar. Saldırma ve ısırmalar başlar. Şiddetli saldırma dönemi sonu hayvan kudurur. Bu dönem 3 gün devam eder. Paraliz dönemi, ölümden bir süre önce şekillenir. Yüz, gövde ve ayak kaslarında paraliz başlar. Salya akar. Alt çene düşer. Alt çene kaldırılırsa çene kapanır, fakat bırakılınca yine düşer. Hayvan bu nedenle su içemez. Paralitik dönem 3-4 gün sürer ve infekte hayvan ölür.

Sığırlarda klinik semptomlar pek belirgin değildir. Tipik olgularda hayvanlar yem yemezler. Süt veriminde azalma görülür. Konstipasyon olabilir. Vücutta şişkinlikler görülür.İnkubasyon süresi üç hafta kadardır. Hayvanlar sallantılı yürür, kuyruk gevşer sarkar, anüste paraliz şekillenir. Salya artar. Boğada penis sarkar. Ayaklarda paraliz başlar ve hayvanlar ayakta duramaz, yere yatar, kalkamaz. İnfekte hayvanlar bu gelişmeden bir iki gün sonra ölürler. Sığırlarda kuduzun şiddetli seyri sırasında saldırganlık görülür. Ses ve ışıktan rahatsız olan sığırlar bir uyarım olduğunda saldırırlar. Boğalarda aşırı çiftleşme isteği görülür. Ölüm kısa sürede olur.

Koyun ve keçilerde kuduz, bireysel olmaktan çok grup halinde gözlenir. Kuduz hayvan tarafından birkaç hayvanın ısırılması sonucu kuduz birkaç hayvanda şekillenir. Koçlar aşırı çiftleşme isteği gösterir. Kaslarda titreme görülür, hayvanlar derilerini ısırır, kopartmaya çalışır. Kanatlı hayvanlarda kuduz sık görülmez. İnfekte tavuklar korku içindedir. Kümes içinde koşuşurlar. Tüyler kabarır ve tavuklar gagalayarak saldırırlar. Kuduz tilkiler saklandıkları yerden çıkarlar ve köpeklere saldırırlar. Paraliz pek görülmez. İnsanlardan kaçmazlar, aksine gelip ısırmak isterler. Zamanla güçleri tükenir, yere düşer ve ölürler.

                                             

 

Tanı ?

Klinik belirtiler kuduz hastalığından şüphelendirir. İnfeksiyondan şüphe edilen hayvanlar gözlem altına alınırlar. Tipik klinik belirti gösteren hayvanlar belli bir süre içinde ölürler. Bu nedenle 10 günlük bir gözlem yeterli olmaktadır. Ölen hayvanların beyinlerinde Negri cisimlerinin ortaya konulması teşhis açısından değerli bir bulgudur.

İnsanların ısırılması olgularında ve hayvanda şüphelilik olduğunda birçok ülkede hayvanlar öldürülerek beyin dokularından laboratuvar incelemeleri yapılır.(3)

Kuduz   hastalığında  şüpheli   materyallerin  teşhisinde,  Dünya Sağlık Örgütü  (WHO)  ve Uluslar  Arası  Salgın  Hastalıklar Ofisi’ nin (OIE) önerdiği teşhis yöntemleri:

Seller’ s boyama,

Floresan antikor tekniği

Histopatolojik muayene

Fare inokulasyonestlerinin tümü uygulanmaktadır.

 

1-Direkt floresans antikor tekniği (direkt FAT)

 Dünya sağlık örgütü ve OIE tarafından önerilen önerilen dFAT kuduz teşhisinde çok yaygın olarak kullanılmaktadır. dFAT taze beyin numunelerinde birkaç saat içerisinde, numunelerin % 95-99 inde güvenilir sonuç vermektedir .(Şekil 1 )

2-Fare beyninde virüs izolasyonu (fare inokulasyon test)

Kuduz teşhisi için bu test hücre kültürü veya fare beyninde virüsün izole edilmesi ve antijen varlığının ortaya konulması ile konfirme edilmelidir. Sonuçlar 21 gün sonra alınmaktadır.

 

3-Moleküler Yöntem: RT-PCR(Reverse Transcriptase Polymerase Chain Reaction)

Bu yöntemlerden 1000 kat daha duyarlı olan moleküler yöntemler (RT-PCR) son yıllarda gelişmiş ülkelerde kullanılmakta ve viral RNA sadece otopsi materyallerinden değil aynı zamanda deri biyopsilerinden, göz veya salya örneklerinden de saptanabilmektedir. Kokuşmuş numuneler RT-PCR yöntemi ile teşhis edilir.

 

                Viroloji Laboratuvarı olarak yaptığımız testlerle Kedi-Köpek –Sığır ve Yabani Hayvanların gelen numunelerle kuduz tanısı konmaktadır. İl-İlçe Müdürlüklerinde görev yapan Veteriner Hekim arkadaşlarımızın numune alırken çok dikkatli olmaları gerekmektedir. Şüpheli olan her vakayı Kuduz Hastalığı olarak görmeli hayvan sahiplerinin verdiği anamnezin iyi dinlenmesi ve Hayvan sahiplerinin de hastalık konusunda uyarılmalı ve bilinçlendirmelidir.

                Kuduzla mücadelede aşılama çok önemli örneğin Bakanlığımızın Tilkilere özel, köfte biçiminde hazırlanan aşı yemleriyle kuduzun hayvanlar arasında yayılmasını önlemek amacıyla mücadele başlatmıştır. Aşı tilkilerde ağız yoluyla kullanılan SAD B19 suşu kullanılarak üretilmiş attenue canlı bir aşıdır. Aşının çevresinde bulunan köfte şeklindeki yem balık ve hayvan yemi ile parafin ve yağdan yapılmıştır. Bu karışım tilkiler için çok caziptir. Aşı plastik bir kapsülün içinde alüminyum folyo ile kaplanmış halde köftenin ortasında yer almaktadır. Tilkiler oldukça uzak mesafelerden bile aşılı yemin kokusunu alabilirler. Tilki köfteyi yerken dişleri ile aşının içinde bulunduğu kapsülün patlayacak ve aşı ağız boşluğuna yayılacaktır. Aşının buradan mukus membran ve lenf sistemi yolu ile tüm vücuda yayılması neticesinde hastalığa karşı bağışıklık olu- şacaktır.

                Dünya genelinde Kuduz Hastalığı Köpeklerde %92 Kedilerde %2 Diğer evcil hayvanlar da %3 Yarasada  %2 Diğer yabani hayvanlar rastlanmaktadır.

                Her yıl 180.000 insan kuduz vakasıyla başvurup bunların 55.000 i kuduz tanısı konmaktadır. Bu rakam ülkemizde 1-2 ile sınırlıdır.

      

MEHMET ILĞIN

VETERİNER HEKİM

ELAZIĞ VETERİNER 

KONTROL ENSTİTÜ

MÜDÜRLÜĞÜ\VİROLOJİ LAB.

 

            KAYNAKLAR

 

1-      Prof. Dr. Hüseyin YILMAZ Prof. Dr. Nuri TURAN Prof. Dr. Mustafa HASÖKSÜZ

2-      Gıda Kontrol  Genel  Müdürlüğü

 

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here