Ana Sayfa Genel Fenerbahçe’nin ve Milli Takımın Kaptanı Veteriner Hekimi Zeki Rıza Sporel

Fenerbahçe’nin ve Milli Takımın Kaptanı Veteriner Hekimi Zeki Rıza Sporel

82
0
Paylaş
Değerli Hocamız Prof. Dr. Hazım GÖKÇEN ‘in kaleminden

Şimdi sizlere Zeki Rıza Sporel kimdir diye bir soru sorsam benim gibi
belli bir yaşın üstündekiler belki tanır, onlar da sadece futbolcu
olduğunu söylerler. Belki de benim gibi tarihe meraklı olan birkaç
kişi Fenerbahçe’nin ve Türk Milli Takımı’nın unutulmaz kaptanı ve
golcüsü Zeki Rıza Sporel’in bir Veteriner Hekimi olduğunu bilebilir.
Evet Fenerbahçe Futbol Takımının Başkanlığını da yapmış olan bu efsane
isim İstanbul Veteriner Yüksek Okulunu bitirmiş ve hayata subay olarak
başlamış bir Veteriner Hekimi’dir. Soyadı bizzat Ulu Önder Atatürk
tarafından verilen Sporel ünlü futbolcular,Türk Milli Takımının ilk
kaptanı Hasan Kamil ve Arif’in de kardeşidir. Bu yazımda, mesleğimiz
dışında yaptığı çalışmalarla Türkiye ve Dünya çapında ün kazanan
meslek büyüklerimizden Zeki Rıza Sporel’in ilginç hayat hikayesinden
kesitler sunmaya ve böylece fanatik Fenerbahçeli genç Veteriner
Hekimlerine de kendisini tanıtmaya çalışacağım.
Zeki Rıza Sporel 28 Şubat 1898’de İstanbul’da Kadıköy’de dünyaya
gelmiştir. Her çocuk gibi semt sahalarından sonra önce Fenerbahçe Genç
Takımına, 1915-1916 sezonunda da 17 yaşında A Takımı kadrosuna
girmiştir. Zeki Rıza Sporel Fenerbahçe Futbol Takımında, 1915-1934
yılları arasında 15 yılı kaptanlık olmak üzere 19 yıl santrofor olarak
top koşturmuş ve bu süre içerisinde oynadığı 352 maçta 470 gol atarak
Fenerbahçe Takımında en çok gol atan futbolcu ünvanını almıştır.
Ayrıca Sporel, Galatasaray’a attığı toplam 33 gol , Galatasaray ve
Beşiktaş’a bir maçta attığı dörder gol ve 12 Şubat 1931’de Anadolu
Liginde bir maçta attığı 8 golle futbol tarihinde unutulmaz bir rekor
kırmıştır. Efsane futbolcu ayrıca 1965 yılında Cumhuriyet Gazetesinin
düzenlediği bir yarışmada 42 yılın en iyi 11’i arasına santrofor
olarak seçilmeyi de başarmıştır. İşin ilginç yanı 1921 yılında
Fenerbahçe’de futbol oynarken Galatasaray’ın bir yurt dışı turnesinde
bu takımın formasını giymiş ve Bremen, F.C. Köln gibi Alman
takımlarına karşı futbol oynamıştır. Futbol yaşamına 1934 yılında
Avusturya’nın F.C.Wien takımına 35 metereden attığı golle son veren
efsane futbolcu, futbolu bıraktıktan sonra yönetiminde 23 yıl Genel
Kaptan olarak çalıştığı Fenerbahçe Spor Kulübüne 1955-1958 yılları
arasında 3 yıl da Başkanlık yapmıştır..
Zeki Rıza Sporel’in ilk milli maçı aynı zamanda Türkiye’nin de ilk
milli müsabakası olan 26 Ekim 1923 tarihindeki 2-2 lik Türkiye-Romanya
maçıdır. Bu maçta her iki golü de Sporel atmış ve bu sayede
Türkiye’nin milli maçlarda ilk golünü atan futbolcusu ünvanını da elde
etmiştir. 19 Haziran 1924’de Helsinki’de oynanan ve Türkiye’nin 4-2
kazandığı Finlandiya maçında dört golü de atan Sporel, Hakan Şükür ve
Oktay Derelioğlu ile rekoru paylaşmaktadır. Sporel on kez kaptanlık
yaptığı Milli Takımında 1923-1932 yılları arasında 9 yıl futbol
oynamış, oynadığı toplam 16 maçta 15 gol atmıştır. Bu skorla 36 yıl
süreyle Milli Takımın gol krallığını elinde bulundurmuştur.
Aynı zamanda usta bir tenisçi de olan Zeki Rıza Sporel 1934 yılında
futbolu bıraktıktan sonra Tenis Milli Takımına seçilmiş ve ikinci
dalda da giydiği milli forması ile katıldığı Balkan Tenis Turnuvasında
ikinciliğini elde etmiştir. Sporel 1945-1947 yılları arasında Su
Sporları Federasyonu Başkanlığında bulunmuş ve Celal Bayar ile
birlikte Moda Deniz Kulübünü kurmuştur. Ayrıca İstanbul Futbol
Ajanlığı görevi de yapmıştır.
Zeki Rıza Sporel futbolu bırakmadan önce İngiliz Vilol ailesinin kızı
ile evlenir ve bu sayede o dönemin Demokrat Parti Başkanı Celal Bayar
ile tanışır. Bu tanışıklık sonucu 1946 yılında yapılan ilk çok partili
seçimlere Demokrat Parti’den İstanbul adayı olarak katılmış ve seçimi
kazanarak Milletvekili olmuştur. Ankara’ya mazbatasını almak üzere
gittiğinde Seçim Tutanaklarını İnceleme Komisyonuna verilen bir
dilekçe ile Milletvekili seçilmesine itiraz edildiğini öğrenir. İhbar
dilekçesini veren bir emekli Yüzbaşı, Veteriner Üsteğmen olarak orduda
görev yapan Zeki Rıza Sporel’e milli mücadele başlayınca Asker Alma
Dairesi tarafından Kuvayı Milliyeye katılması hususunda davet
yapıldığını, ancak Sporel’in fiziki durumunun müsait olmadığı,
kendisinin hasta olduğu, hasta olan kardeşinin bakımını üstlendiği
gibi gerekçelerle davete icabet etmediğini, buna rağmen bir yandan
işgalci İngiliz subaylarının oluşturduğu takımlarla maç yaparken bir
yandan da dönemin Başbakanı Damat Ferit Paşa’nın Kuvvay-ı Milliyeye
karşı oluşturduğu Kuvvay-ı İnzibatiye Teşkilatına katıldığını ileri
sürmektedir. Meclis Komisyonu bu ihbarı değerli bularak Sporel’in
askerlikten çıkarılması hususunda karar alır ve raporunu Meclis Genel
Kuruluna yollar. Meclis Genel Kurulunda Sporel lehine söz alan Refik
Koraltan ( ileride Demokrat Partinin Meclis Başkanı olacaktır)
Sporel’in bir Veteriner Subayı olarak o yıllarda Miralay Esat Bey
başkanlığında, Anadolu’ya milli mücadeleye katılmak üzere gidecek
subaylara yardım amacıyla kurulan grubun M-sıfır kod adlı bir üyesi
olduğunu ve yaptığı bu işin daha önemli olması nedeniyle Anadolu’ya
gitmeyi uygun bulmadığını belirtmiştir. Ancak Sporel’in aleyhinde söz
alan Milletvekilleri böyle bir grubun içerisinde yer aldığına dair
belge bulunmaması nedeniyle Sporel’in askerlikten çıkarılmasını
önermişlerdir. Meclis Genel Kurulunda yapılan oylama sonucunda kaderin
cilvesine bakın ki, Fenerbahçe Futbol Takımı’nın kurucusu ve günümüzde
Fenerbahçe Stadyumu’na adı verilen Şükrü Saraçoğlu’nun da karşı
oylarıyla Fenerbahçe’de uzun yıllar kaptan pazubentiyle top koşturan
Zeki Rıza Sporel önce askerlikten daha sonra da kamu hizmeti
yapamayacağı için Milletvekilliğinden uzaklaştırılmıştır. Ancak
yılmadan politikaya devam eden Zeki Rıza Sporel 1950 ve 1954
seçimlerinde Rize ve İstanbul’dan Milletvekili seçilmeyi başarmıştır.
Değerli meslek büyüğümüz 3 Kasım 1969 da İstanbul’da vefat etmiştir.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here