Ana Sayfa Genel Zoonoz Hastalıklar

Zoonoz Hastalıklar

62
0
Paylaş

“Zoonoz” terimi hayvanlardan insanlara doğal yollardan bulaşan hastalıklar için kullanılır. Bu hastalıklar viral, bakteriyal, paraziter ve mantar kaynaklı olabileceği gibi bu sınıflandırmaların hiç birine  dahil edilmeyen “prion”  kaynaklı da olabilirler. Bilim insanlarının tahminlerine  göre her 10 infeksiyoz hastalıktan altısı hayvanlardan insanlara bulaşma sonucu ortaya çıkmaktadır. Dünya üzerinde  538 bakteri, 217 virüs, 307 mantar, 353 parazit ve 66 protozoon türü olmak üzere bilinen 1415 patojen vardır ve bunların 868 tanesi  (61%) zoonotik özellikte,  yani hayvanlardan insanlara bulaşabilmektedir. Daha önceden bilinmeyen ve son 10 yılda tespit edilen (Batı Nil virüsü gibi) hastalıkların %75’i  hayvanlardan insanlara bulaşarak ortaya çıkmıştır.

Zoonoz hastalıklar hayvanlara ait salya, kan, idrar ve dışkı vb. ile doğrudan temas yoluyla buşalabileceği gibi bit, pire ve sivrisinek gibi taşıyıcılar tarafından dolaylı olarak da bulaştırılabilirler. Bunların yanında zoonoz hastalıkların en genel bulaşma yollarından biri de bulaşık gıda ve su kaynaklarının insanlar tarafından tüketilmesidir.

Araştırma bulgularına göre zoonoz etkenler dünya çapında her yıl 2.7 milyar vakaya neden olmakta ve bu hastalıkların en az 2.7 milyonu ölümle sonuçlanmaktadır. Dünya genelinde en yaygın ve en çok ölüme neden olan zoonoz hastalıklar; leptospira, sistiserkoz, tüberküloz (verem), leishmania (şark çıbanı), brusella, Q humması, tripanasoma, hepatit ve anthraks şeklinde sıralanabilir.

Özellikle az gelişmiş ülkelerde zoonoz hastalıklar kamu sağlığı için çok ciddi tehdit oluşturmaktadır. Az gelişmiş ülkelerde çiftlik hayvanlarının %12’sinin brusella, sürülerin %7’sinin tüberküloz ve %26’sının leptospira ile enfekte olduğu tahmin edilmektedir.

Zoonoz hastalıkların doğal bulaşma yoluyla toplum sağlını tehdit etmelerinin yanısıra bazı zoonotik etkenlerin biyolojik silah olarak kullanılma potansiyeli günümüzde ciddi endişelere yol açmaktadır. Anthrax (Şarbon), brusella, ebola, marburg virüs, histoplasma, Q humması, kuduz ve tularemi gibi hastalıklar  biyolojik silah olarak kullanılma potansiyeli taşıyan zoonozlardır.  I. Dünya savaşı sonrası ABD, Sovyetler Birliği, İngiltere, Japonya ve Kanada gibi ülkelerin biyolojik silah geliştirme çalışmaları 1975 yılında varılan anlaşma sonucunda durdurulmuştur. Buna rağmen bazı ülkelerin biyolojik silahlarla ilgili çalışmalara gizli olarak devam ettikleri konusunda kanıtlar bulunmaktadır. Asıl büyük tehlike ise terör örgütlerinin biyolojik silah geliştirmesi veya bu silahların temin etme ihtimalidir.

Sayıları yüzlerle ifade edilen zoonoz hastlalık etkenlerinin bazıları başlangıçta hayvanlardan insanlara bulaşmasına rağmen zaman içerisinde insandan insana bulaşma yeteneği kazanmıştır. Çağımızdaki hızlı taşımacılık sistemleri bu hastalıkların ortaya çıktıkları ülkeden günler, hatta saatler içerisinde dünyanın uzak ucundaki herhangi bir bölgeye taşınmasına olanak sağlamaktadır. Son yıllarda salgınlara neden olan ve çok sayıda insanın ölümüne yol açan domuz gribi ve ebola gibi zoonoz hastalıkların uluslararası yayılımı buna bir örnek olabilir.

Toplum sağlığı, hayvansal üretim ve hayvan sağlığına tartışmasız bir şekilde doğrudan bağlıdır. Geçmişten beri toplum sağlığının korunması noktasında veteriner tıp kilit rol üstlenmektedir. Veteriner tıp toplum sağlığının korunması ve geliştirilmesine doğrudan ya da dolaylı olarak katkıda bulunmakta, zoonoz hastalıklarla mücadelede teşhis, tarama/izleme, epidemiyoloji, kontrol, koruma ve hastalığın bertaraf edilmesi olmak üzere altı ana başlık altında hizmet vermektedir. Bu sebeple Veteriner Halk Sağlığı, toplum sağlığının ayrılmaz ana bileşenlerinden biri olarak kabul edilmektedir.

 

                                                                                                                                                                      Dr. Yalçın YAMAN                                                                         Veteriner Hekim

 

 

 

Kaynakça:

http..://www…merckvetmanua..l…com/mvm/public_health/public_health_primer/role_of_the_veterinarian_in_public_healthone_health.html

http:..//ww.c.dc.gov/onehealth/zoonotic-diseases.html

http.://ww.efsa…europa…eu/en/topics/topic/zoonoticdiseases

http://ww…livescience…com/21426-global-zoonoses-diseases-hotspots.html

http…//w.who…int/zoonoses/vph/en/

Franz, DR (2002). The Emergence of Zoonotic Diseases: Understanding the Impact on Animal and Human Health: Workshop Summary. National Academies Press (US).

Mantovanı, A (1992).  Zoonoses control and veterinary public health. Rev. sci. tech. Off. int. Epiz., 11 (1), 205-218

Messenger AM, Barnes AN, Gray GC (2014) Reverse Zoonotic Disease Transmission (Zooanthroponosis): A Systematic Review of Seldom-Documented Human Biological Threats to Animals. PLoS ONE 9(2): e89055. doi:10.1371/journal.pone.0089055

Taylor, LH, Latham, SM and Woolhouse, ME (2001). Risk factors for human disease emergence. Philos Trans R Soc Lond B Biol Sci. 356(1411): 983–989

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here